افتونیوز – الهام اکوان ما انسان‌ها و حتی دیگر جانداران در هنگام رویارویی با حوادث و شرایط پرخطر دچار ترس، استرس و فشار درونی گاه شدید می‌شویم. خود استرس به‌نوعی یک مکانیزم دفاعی است که شخص را مجبور می‌کند تا خودش را از موقعیت خطرزا بیرون بکشد. در اینجا توانایی مقابله با استرس به تاب‌آوری […]

افتونیوز – الهام اکوان
ما انسان‌ها و حتی دیگر جانداران در هنگام رویارویی با حوادث و شرایط پرخطر دچار ترس، استرس و فشار درونی گاه شدید می‌شویم. خود استرس به‌نوعی یک مکانیزم دفاعی است که شخص را مجبور می‌کند تا خودش را از موقعیت خطرزا بیرون بکشد. در اینجا توانایی مقابله با استرس به تاب‌آوری معروف شده است. تاب‌آوری در فرهنگ لغت به معنای حالت برگشت‌پذیری و ارتجاعی است. در روانشناسی به‌عنوان توانایی مقابله با استرس و خطر‌ هست به‌گونه‌ای که به انسان این توانایی را بدهد تا بتواند از هر شرایط دشوار پایدار در زندگی بازگردد؛ و همچنین توانایی در بازسازی خویشتن پس از فاجعه است. همین‌طور تاب‌آوری یعنی این‌که فرد بتواند پایداری و سلامت روانشناسی خودش را در مواجهه با فشارها و سختی‌ها قبل از شکست حفظ کند. این توانایی در انسان می‌تواند باعث شود تا او پیروزمندانه از رویدادهای ناگوار عبور کند و باوجود قرار گرفتن در معرض تنش‌های شدید، شایستگی اجتماعی، تحصیلی و شغلی او نیز ارتقا یابد. تاب‌آوری به معنای توانایی مقابله با شرایط پرفشار و سخت است و پاسخ انعطاف‌پذیر به ناملایمات زندگی هست. تاب‌آوری نوعی ویژگی است که از فردی به فردی دیگر متفاوت است. انسان‌ها با توجه به میزان تاب‌آوری‌شان به دودسته؛ صبور و زودرنج یا شکننده تقسیم می‌شوند. تاب‌آوری با گذر زمان رشد‌ می‌کند یا کاهش می‌یابد و بر اساس خود اصلاح‌گری فکری و عملی انسان، در روند آزمون و خطای زندگی شکل می‌گیرد. تاب‌آوری حاصل رشد و تکامل ویژگی‌های شخصیتی فرد در محیط است و از طریق تربیت و آموزش، یادگیری، تمرین و تجربه به دست می‌آید. مفهوم تاب‌آوری از روانشناسی مثبت‌گرا به مفاهیم روانشناسی افزوده‌ شده است. برای بالا بردن میزان تاب‌آوری تنها مواجه شدن با مشکلات کافی نیست، بلکه باید در هنگام برخورد با مشکل آن را شناسایی کرد تا در صورت امکان منبع ریزش خطر را قطع کرد و سپس به فکر ترمیم و بازسازی باشیم. برای این کار راه‌حل‌های مسئله‌مدار بیشتر از راه‌حل‌های هیجان‌مدار کارساز خواهد بود. کسانی که در زندگی برای فائق آمدن بر مشکلات از روش مسئله‌مدار بیشتر از روش هیجان‌مدار استفاده کرده‌اند، افرادی با میزان تاب‌آوری بیشتر شناخته ‌شده‌اند. در شیوه مسئله‌مدار مشکل زیرکانه کالبدشکافی می‌شود و ممکن است بهترین راهکار با توجه به توانایی شخص و امکانات موجود برای آن در نظر گرفته شود. درروش هیجان‌مدار دست به دامان عواطف مثل گریه، غم و غصه، نذرونیاز و امدادهای غیبی و حتی نفرین می‌شویم که این‌طور هیچ‌گونه اقدام عملی برای از بین بردن مشکل نکرده‌ایم. البته ممکن است با گریه که خود نوعی مکانیزم دفاعی است مقدار کمی از استرس را بیرون ریخته باشیم اما این کار برای یک دوره کوتاه‌مدت خوب است و در طول زمان می‌بینیم گریه باعث تحلیل رفتن فکر و انرژی می‌شود. کم‌کم گریه را هم کنار گذاشته و لبخند تلخی جای آن را می‌گیرد که گویای پناه بردن به نشخوار فکری است؛ یعنی فرد خود را غرق در افکار بی‌پایان می‌کند. با قطع کردن ارتباطش با اجتماع و محیط بیرون، گوشه خانه می‌نشیند، دست از کار و زندگی می‌کشد و با این عمل فشار و استرس بیشتری را بر خود وارد‌ می‌سازد و منتظر می‌ماند شاید کلاف درهم‌ریخته درونی را که خودش ساخته است بتواند به دست غم و غصه باز کند. پس لبخندی تلخ و عمیق از صورت پژمرده پرمی‌گشاید که خود نشانی از افسردگی است.

*روانشناس

  • نویسنده : الهام اکوان
  • منبع خبر : همدلی